Algemene Dierenkliniek Randstad

Bottumor bij de hond

85% van alle bottumoren bij de hond zijn osteosarcomen. Meestal (75%) komen deze tumoren voor in het zogenaamd appendiculair skelet (de ledematen). Deze tumoren zijn zeer kwaadaardig. Ze kunnen ook voorkomen op andere plaatsen, zoals de schedel, rug en bekken en in heel zeldzame gevallen zelfs buiten het skelet (zoals in de melkklieren, milt, darm..).

Pathologie

Het is een tumor die vooral gezien wordt bij grote honden en reuzenrassen (Ierse Wolfshond, Duitse dog, Rottweiler, Sint Bernard, Dobermann, Duitse Herder en Golden Retriever), maar kan ook voorkomen bij kleinere honden.

Het treft vooral honden van middelbare en oudere leeftijd (gemiddeld rond de 7 jaar).

De tumor komt het meest voor in de ledematen en wordt 2x meer gezien in de voorpoot dan in de achterpoot. We zien de tumor ook vooral voorkomen op bepaalde plaatsen in de botten, zoals aangegeven in de figuur.
Courante plaatsen van osteosarcoma bij de hond

De oorzaak is niet echt gekend, maar een genetische oorzaak ligt mogelijks aan de basis. Ook zou een snelle botontwikkeling tijdens de jeugd en stress op het bot door een snelle gewichtstoename leiden tot microscopisch kleine breukjes in het bot, dat later ontwikkelt tot een tumor.

Klinische symptomen

De meeste dieren worden aangeboden wegens manken en pijn: dit komt door kleine scheurtjes in het bot en beenvlies. Soms heeft het dier zelfs een gebroken poot door aantasting van het bot door de tumor (een zogenaamde pathologische fractuur). Vaak (maar niet altijd) kan er ook lokaal een zwelling aanwezig zijn.

Diagnose

Indien het vermoeden bestaat van een bottumor, zal er in eerste instantie een radiografie genomen worden. Hierop kan de dierenarts meestal reeds een vermoedelijke diagnose stellen omwille van veranderingen die in het bot aanwezig zijn, zoals: ontkalking van het bot, verdikking van het beenvlies en erge zwelling van de weefsels rondom het bot.
Bovenarm met osteosarcoma: botontkalking Bovenarm met osteosarcoma: pathologische fractuur

Ook kan er een CT genomen worden: in een heel vroeg stadium van de ziekte is het soms moeilijk om de botontkalking te zien en is een CT veel gevoeliger om letsels in het bot op te sporen. Verdere diagnostiek is eventueel een botbiopt, zeker indien er twijfel bestaat of het werkelijk een kwaadaardige bottumor is. Verder zal de dierenarts voorstellen om een ‘metastasenonderzoek’ te doen: dit houdt in dat er gekeken wordt of de tumor al verspreid is naar andere delen van het lichaam – dit is vooral bij deze tumoren belangrijk aangezien >90% van de honden sterft aan metastasen. Hiervoor zijn verschillende onderzoekstechnieken mogelijk:

  1. Radiologie of CT van de borstkas: opsporen van longmetastasen borstkas bij een hond met osteosarcoma: longuitzaaiingen Hond met osteosarcoma: vermoedelijke metastase in rechterlong
  2. Echo van de buik: lokale metastasen naar lymfeklieren en inwendige organen (zoals lever en milt) opsporen
  3. Punktie of biopten van lokale lymfeklieren
  4. Scintigrafie: met behulp van een radioactief middel dat wordt ingespoten en ‘gevolgd’ met een speciale camera kan gezocht worden naar moeilijk vindbare metastasen
    Scintigrafiebeeld: tumor licht duidelijk op in de rechter bovenarm)

Behandeling

Pijnstilling is zeer moeilijk bij deze tumoren en zal uit een combinatie bestaan van ontstekingsremmers en morfine-preparaten. Ook is bestraling een optie en zal met 3 bestralingen bij >70% van de patiënten voor adequate pijnbestrijding zorgen gedurende 2 maanden. In principe zal de ‘primaire’ tumor chirurgisch behandeld worden, voor zover dat mogelijk is (dit is bijvoorbeeld op de schedel of in het wervelkanaal niet altijd mogelijk). Bij een voor- of achterpoot resulteert dit in een pootamputatie. Een pootamputatie is ook mogelijk bij grotere honden. Voorwaarde is wel dat het dier nog 3 gezonde poten overhoudt, want hij moet hier mee verder.

Ook bestaat er, in heel specifieke gevallen, de mogelijkheid voor een ‘pootsparende’ operatie, bijvoorbeeld een tumor van de onderpoot. Na chirurgie, zal altijd chemo worden aangeraden, aangezien deze tumoren zo vaak uitzaaien: dit heeft tot doel de overlevingsperiode te verlengen. Genezing is echter zeer zeldzaam bij een osteosarcoma.

Prognose

Indien geen operatie wordt gedaan, en enkel palliatieve pijnbestrijding, is de te verwachte overlevingstijd 2,5 maand. Indien radiotherapie wordt gedaan, ligt de verwachting rond 4 maanden.

Indien een pootamputatie wordt gedaan is de overlevingstijd gemiddeld 4,3 maanden en overleeft 12% 1 jaar en 2% 2jaar. Indien een operatie gecombineerd wordt met chemo is de gemiddelde overlevingstijd 10-11 maanden en overleeft 35- 50% 1 jaar en 20-28% 2 jaar.

Een pootamputatie is dus een effectieve manier om de pijn te bestrijden, maar een echte verlenging van het leven bekomt men enkel door ook chemotherapie te geven aan de hond.